Ocena ryzyka

Metody używane przez naszych specjalistów:

Wstępna analiza zagrożeń - PHA ( Preliminary Hazard Analysis)


W analizie ryzyka przeprowadzonego tą metodą bierze się pod uwagę dwa czynniki:
  • stopień szkód S
  • prawdopodobieństwo powstania szkód zdarzenia P

Dobierając odpowiednią wartość szkód S należy przyjąć najgorsze skutki, jakie może spowodować dane zagrożenie:

  • S=1 jeżeli są to znikome urazy lub lekkie szkody np. skaleczenie, skręcenie nogi
  • S=2 jeżeli są to lekkie obrażenia, wymierne szkody np. złamanie ręki
  • S=3 jeżeli są to ciężkie obrażenia, znaczne szkody np. utrata wzroku, słuchu
  • S=4 jeżeli mogą wystąpić pojedyncze wypadki śmiertelne, ciężkie szkody
  • S=5 jeżeli mogą wystąpić zbiorowe wypadki śmiertelne, szkody na bardzo dużą skalę na terenie zakłady
  • S=6 jeżeli mogą wystąpić zbiorowe wypadki śmiertelne, szkody na dużą skalę poza terenem zakładu

Aby dobrać odpowiednią wartość prawdopodobieństwa należy przyjąć częstotliwość występowania zdarzeń, które mogą spowodować szkody.

  • P=1 zdarzenie bardzo nieprawdopodobne
  • P=2 mało prawdopodobne zdarzające się raz na 10 lat
  • P=3 doraźne wydarzenia, zdarzające się raz w roku
  • P=4 dosyć częste wydarzenia zdarzające się raz w miesiącu
  • P=5 częste regularne wydarzenia zdarzające się raz w tygodniu
  • P=6 duże prawdopodobieństwo wydarzenia

Gdy zostaną już przyjęte odpowiednie wartości S i P to zgodnie z wykazem odczytujemy poziom ryzyka W (W=S*P). Jeżeli wartość W zawiera się:

  • od 1 do 3 to ryzyko jest akceptowalne tzn należy jedynie pilnować aby warunki bezpieczeństwa nie uległy pogorszeniu
  • od 4 do 9 to jest dopuszczalna akceptacja ryzyka po ocenie ryzyka
  • od 10 do 25 ryzyko niedopuszczalne, wymagane jest podjęcie działań poprawiających bezpieczeństwo i zmniejszających ryzyko

Metoda szacowania ryzyka wg normy PN-N-18002

Ocena ryzyka zawodowego tą metodą polega na przyjęciu dwóch parametrów:

  • ciężkości następstw
  • prawdopodobieństwa następstw.
Aby określić ciężkość następstw przyjmujemy:

Następstwa o małej szkodliwości – urazy, choroby, które nie powodują długotrwałych dolegliwości i absencji w pracy; są to: czasowe pogorszenie stanu zdrowia takie jak niewielkie stłuczenia i zranienia, podrażnienie oczu, bóle głowy itp.

Następstwa o średniej dolegliwości – urazy i choroby, które powodują niewielkie, ale długotrwałe lub nawracające okresowo dolegliwości i są związane z okresami absencji; są to np. zranienia, oparzenia drugiego stopnia na niewielkiej powierzchni ciała, alergie skórne, nieskomplikowane złamania, przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego itp.

Następstwa o dużej szkodliwości – urazy i choroby, które powodują ciężkie i stałe dolegliwości lub śmierć; są to np. oparzenia trzeciego stopnia lub drugiego na dużej powierzchni ciała, amputacje, skomplikowane złamania powodujące dysfunkcję, nowotwory, zespół wibracyjny itp.

Aby właściwie określić prawdopodobieństwo następstw należy przyjąć:

Mało prawdopodobne – w sytuacji, gdy następstwa zagrożeń nie powinny wystąpić podczas całego okresu aktywności zawodowej pracownika

Prawdopodobne –jeżeli następstwa zagrożeń mogą wystąpić nie więcej niż kilkakrotnie podczas okresu aktywności zawodowej pracownika

Wysoce prawdopodobne – jeżeli następstwa zagrożeń mogą wystąpić wielokrotnie podczas okresu aktywności zawodowej pracownika.

Po określeniu tych dwóch wartości odczytujemy z poniższej tabeli wartość ryzyka zawodowego.

Prawdopodobieństwo (P)
Poziom123456
Stopień szkód(S)1123456
224681012
3369121518
44812162024
551015202530
661218243036
Wartsciowanie ryzyka na podstawie matrycy
WynikPoziom ryzyka
1-3Ryzyko akceptowalne
4-9Dopuszczalna akceptacja ryzyka po ocenie
10-36Ryzyko niedopuszczalne, wymagane zmniejszenie
  • Bardzo małe – jest to ryzyko dopuszczalne nie wymagające jakichkolwiek działań
  • Małe – jest to ryzyko dopuszczalne, przy którym zaleca się rozważenie możliwości poprawy warunków lub zaleca się zapewnienie, że ryzyko pozostanie na tym samym poziomie
  • Średnie – jest to ryzyko dopuszczalne, przy którym zaleca się zaplanowanie i podjęcie działań, których celem jest zmniejszenie ryzyka
  • Duże – jest to ryzyko niedopuszczalne, które wymaga podjęcia natychmiastowych działań
  • Bardzo duże – jest to ryzyko niedopuszczalne, przy którym nie wolno wykonywać pracy do czasu jego obniżenia.

Metoda RISK SCORE

Metoda RISK SCORE określa prawdopodobieństwa skutków zdarzenia przez trzy parametry ryzyka:

  • możliwe skutki zdarzenia S
  • ekspozycję na zagrożenie E
  • prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia P

Aby określić możliwe skutki zdarzenia zakładamy zawsze najgorsze skutki, jakie są możliwe przy tym zagrożeniu przyjmując:

  • S=1 jeżeli maksymalne straty mogą być małe, wymagające wyłącznie udzielenia pierwszej pomocy
  • S=3 jeżeli straty określamy jako średnie, powodujące absencję poszkodowanego,
  • S=7 jeżeli straty są duże powodujące ciężkie uszkodzenie ciała
  • S=15 jeżeli straty są bardzo duże, mogące spowodować jedną ofiarę śmiertelną
  • S=40 jeżeli straty są porównywalne z katastrofą, mogące spowodować kilka ofiar śmiertelnych
  • S=100 jeżeli przewidujemy poważną katastrofę powodującą wiele ofiar śmiertelnych

Aby określić ekspozycję na zagrożenie przyjmujemy:

  • E=6 jeżeli kontakt pracownika z zagrożeniem jest częsty, codziennie
  • E=3 jeżeli zagrożenie działa na pracownika sporadycznie raz na tydzień
  • E=2 jeżeli kontakt z zagrożeniem jest okazjonalny, raz w miesiącu
  • E=1 jeżeli kontakt z zagrożeniem jest minimalny, kilka razy w roku
  • E=0,5 jeżeli kontakt jest znikomy, raz w roku

Aby określić prawdopodobieństwo P przyjmujemy:

  • P=10 jeżeli wystąpienie zdarzenia jest bardzo prawdopodobne, szansa wynosi 50%
  • P=6 jeżeli wystąpienie zdarzenia jest całkiem możliwe, szansa 10%
  • P=3 jeżeli wystąpienie zdarzenia jest praktycznie możliwe, szansa 1%
  • P=1 jeżeli zdarzenie jest możliwe, ale mało prawdopodobne, szansa 0,1%
  • P=0,5 jeżeli zdarzenie jest możliwe tylko sporadycznie, szansa 0,01%
  • P=0,2 jeżeli zdarzenie jest możliwe do pomyślenia, szansa 0,001%
  • P=0,1 jeżeli zdarzenie jest teoretycznie możliwe, szansa 0,0001%

Ryzyko oblicza się wg wzoru:

R=S*E*P

gdzie parametrami ryzyka R są:

  • S - możliwe skutki zdarzenia ( straty spowodowane przez zdarzenia )
  • E - ekspozyjca na zagrożenie
  • P - prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia.

Jeżeli R<=20 to jest to ryzyko akceptowalne i wskazana jest kontrola zagrożenia, aby ryzyko pozostało na tym samym poziomie.

Jeżeli R jest między 20 a 70 to ryzyko określamy jako małe i potrzebna jest kontrola zagrożenia.

Jeżeli R jest między 70 a 200, to ryzyko jest istotne i potrzebna jest poprawa warunków.

Jeżeli R jest między 200 a 400, to ryzyko określa się jako duże i potrzebna jest natychmiastowa poprawa.

Jeżeli R jest większe od 400, to ryzyko jest bardzo dużo i wskazane jest wstrzymanie prac, z którymi wiąże się zagrożenie.

METODA WSKAŻNIKÓW KLUCZOWYCH „KIM”

Ocena ryzyka opiera się na modelu dawki: czas trwania jest mnożony przez intensywność. Pod uwagę brane są zagadnienia biomechaniczne i metaboliczne oraz aspekty osobnicze. Ta sama zasada ma zastosowanie do każdego rodzaju fizycznych obciążeń roboczych. Metody Wskaźników Kluczowych dla podnoszenia, trzymania, przenoszenia oraz dla pchania i ciągnięcia stanowią elementy systemu KIM dla wszystkich rodzajów fizycznych obciążeń roboczych. Niniejsza procedura służy jedynie orientacyjnej ocenie warunków pracy przy podnoszeniu i przenoszeniu ładunków. Niemniej jednak niezbędna jest dobra znajomość ocenianych prac ręcznych przy określaniu klasyfikacji punktowej czasu, ciężaru, dokładności ustawiania, prędkości, postawy ciała oraz warunków pracy.

Ocena dotyczy prac wykonywanych ręcznie, pojedynczych czynności i odnosi się do całego dnia roboczego. Ocena opiera się na 3 następujących krokach:

  • Określenie punktów klasyfikacji czasu.
  • Określenie punktów wskaźników kluczowych.
  • Ocena.

Pięciu kroków – FIVE STEPS

Metoda FIVE STEPS jest jakościową, wskaźnikową metodą oceny ryzyka, w której określane w definicji ryzyka prawdopodobieństwo skutków zdarzenia jest uszczegółowione i przedstawione przez trzy parametry ryzyka, tj. częstotliwość narażenia (ekspozycję), liczbę osób narażonych i prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia.

W metodzie Pięciu Kroków wartościowanie ryzyka opisuje wyrażenie:

R = P*F*S*I

gdzie parametrami wartość ryzyka R są:

  • P - PRAWDOPODOBIEŃSTWO WYSTĄPIENIA ZDARZENIA,
  • F - częstotliwość narażenia (ekspozycja),
  • S - następstwa zdarzenia (skutki),
  • I - liczba osób narażonych.

Szacowania wartości parametrów ryzyka dokonuje się w oparciu o dalej przedstawione zasady.

P -PRAWDOPODOBIEŃSTWO WYSTĄPIENIA ZDARZENIA

Wartosc PCharakterystyka
0.033prawie nie mozliwe
1bardzo malo prawdopodobne, ale mozliwe
1.5malo prawdopodobne, ale moze sie zdarzyc
2mozliwe, ale niecodziennie
5rowne szansa
8prawdopodobne
10zdarza sie
15pewne

F -częstotliwość narażenia

Wartosc FCharakterystyka
0.5raz na rok
1raz na miesiac
1.5raz na tydzien
2.5raz dziennie
4co godzine
6ciagle

S -następstwa zdarzenia

Wartosc SCharakterystyka
0.1zadrapania, siniaki
0.5skaleczenia, ladgodne obrazenia
2proste zlamania, lekka choroba
4skomplikowane zlamania, powazna choroba
6utrata jednej konczyny, utrata oka, trwala utrata sluchu
10utrata dwoch konczyn, utrata oczu
15smierc

I -liczba osob narazonych

Wartosc ICharakterystyka
11 - 2 osoby
23 - 7 osob
48 - 15 osob
1216 - 50 osob

Po określeniu wskaźnika ryzyka R, wartościowanie ryzyka odbywa się według przyjętej w metodzie skali.

R -poziom ryzyka

Wartosc RCharakterystyka
0 - 5pomijalne
5 - 50niskie, ale istotne
50 - 500wysokie
powyzejnie do przyjecia

Grafu Ryzyka

Metoda Graf ryzyka jest jakościową metodą oceny ryzyka, w której określane w definicji ryzyka prawdopodobieństwo zdarzenia jest uszczegółowione i przedstawione przez trzy parametry ryzyka, tj. czas występowania zagrożenia (ekspozycja), możliwość zastosowania ochrony przed zagrożeniem i prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanego zdarzenia.

Parametrami ryzyka są:

  • – wielkość szkód (strat) S, jakie może spowodować zagrożenie,
  • – czas występowania zagrożenia (ekspozycja) A,
  • – możliwość zastosowania ochrony przed zagrożeniem G,
  • – prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanego zdarzenia W.

Szacowanie wartości parametrów ryzyka w metodzie Graf ryzyka dokonuje się według dalej przedstawionych zasad.

S- Wielkość szkód

OznaczenieCharakterystyka
S1lekkie obrazenia lub dyskomfort
S2ciężkie lub nieodwracalne obrażenia jednej lub większejliczby osób
S3śmierć najwyżej jednej osoby
S4śmierć większej liczby osób

A- Czas występowania zagrożenia

OznaczenieCharakterystyka
A1rzadkie do częstego
A2częste do stałego

G- Ochrona przed zagrozeniem

OznaczenieCharakterystyka
G1efektywna przy spelnieniu pewnych warunkow
G2nie dajaca prawie zadnych efektow

W- Prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanego zdarzenia

OznaczenieCharakterystyka
W1bardzo male
W2male
W3relatywnie duze

Wartościowanie ryzyka odbywa się za pomocą grafu (rys. 4) według skali siedmiostopniowej dla trzech poziomów:

Rysunek 1. Graf ryzyka

rysunek 1

Metoda JSA

Analiza bezpieczeństwa pracy JSA Job Safety Analysis jest metodą induk-cyjną, w której ryzyko zawodowe jest funkcją konsekwencji zdarzenia i prawdopodobieństwa zdarzenia. W metodzie JSA określane w definicji ryzyka prawdopodobieństwo konse-kwencji (skutków) zdarzenia jest uszczegółowione i przed-stawione przez trzy parametry ryzyka, tj. częstotliwość wy-stępowania zagrożeń, możliwość uniknięcia lub ograniczenia szkody i prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia. Analiza ryzyka prowadzona metodą JSA obejmuje etapy:

  • Oszacowanie ryzyka, tzn. określenie możliwych strat po- przez określenie klasy konsekwencji C i prawdopodobień-stwa konsekwencji P .
  • Wartościowanie ryzyka.

Prawdopodobieństwo konsekwencji P określane jest zależ-nością

P=F+O+A

  • F - częstotliwość występowania zagrożeń
  • O - prawdopodobieństwo zdarzenia
  • A - możliwość uniknięcia lub ograniczenia szkody

Szacowanie wartości składowych parametrów prawdopodo-bieństwa konsekwencji w analizie bezpieczeństwa pracy JSA Job Safety Analysis przedstawiono poniżej

F - CZĘSTOTLIWOŚĆ WYSTĘPOWANIA ZAGROŻENIA
WartoscCharakterystyka
1< 1 raz w roku
21 raz w roku
31 raz w miesiacu
41 raz w tygodniu
5Codziennie
O - PRAWDOPODOBIENSTWO ZDARZENIA
WartoscCharakterystyka
1Nieistotne
2Malo prawdopodobne
3Wyobrazalne
4Prawdopodobne
5Zwykle
A - MOZLIWOSC UNIKNIECIA LUB OGRANICZENIA SZKODY
WartoscCharakterystyka
1Oczywiste
2Prawdopodobne
3Mozliwe
4Niezbyt mozliwe
5Niemozliwe

Konsekwencje zdarzenia C szacowane są w czterech kla-sach

C - KONSEKWENCJA ZDARZENIA
KlasaOpisCharakterystyka
C1NieznaczneNie powodujące niezdolności do pracy
C2MarginalneKrótka niezdolność do pracy
C3PoważneDłuższa niezdolność do pracy
C4Bardzo poważneŚmierć

Po oszacowaniu parametrów ryzyko wartościowane jest z matrycy ryzyka

JSA -WARTOŚCIOWANIE RYZYKA
C Klasa konsekwencjiP - prawdopodobieństwo konsekwencji
P = 3-4P = 5-7P = 8-10P = 11-13P = 14-15
C112345
C223456
C334567
C445678
  • 1-2 - ryzyko pomijalne
  • 3-5 - ryzyko akceptowalne
  • 6-8 - ryzyko nieakceptowalne